Pierwszego grudnia spotkaliśmy się z mieszkańcami gminy Michałowice i przedstawiliśmy szczegóły naszej inicjatywy. Na spotkanie przybyło około pięćdziesięciorga mieszkańców. Byli to głównie mieszkańcy Pęcic i Sokołowa. Nie zabrakło również przedstawicieli innych miejscowości naszej gminy, jednak była to mniej liczna reprezentacja. Spotkanie już od samego początku przebiegało w burzliwej atmosferze. Nie minęło nawet 10 minut, gdy przerwano nam prezentację i przeszkodzono w dokończeniu zdania. Mimo iż przedstawiliśmy agendę spotkania i zapewniliśmy uczestników, że będzie czas na zadawanie pytań i swobodne wypowiedzi, nie dało się prowadzić spotkania w kulturalnej i przyjaznej atmosferze. Mieliśmy świadomość tego, że to nie będzie łatwe spotkanie. Idea utworzenia parku krajobrazowego w naszej gminie wywołuje sporo emocji, a takie spotkania z reguły mobilizują raczej przeciwników, niż zwolenników.
Rozpoczęliśmy od przedstawienia motywów, które popchnęły nas w kierunku utworzenia inicjatywy społecznej. Przedstawiliśmy unikalność kulturową i przyrodniczą obszarów, o których ochronę postulujemy oraz wskazaliśmy na zagrożenia wynikające głównie ze zwiększającej się presji inwestycyjnej na tych terenach.
W skrócie omówiliśmy listę zakazów, jakie mogą obowiązywać na terenie parku oraz porównaliśmy je z obecnie obowiązującymi zakazami na terenie Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (WOCK)– cały obszar postulowanego przez nas przebiegu Parku Krajobrazowego znajduje się na terenie WOCK. Z-ca Dyrektora Mazowieckich Parków Krajobrazowych – Pan Robert Belina zapewniał przy tym, że obostrzenia narzucone przez utworzenie parku krajobrazowego zasadniczo nie różnią się znacząco od analogicznych przepisów dotyczących Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Podkreślono, że przepis zakazujący lokalizacji obiektów budowlanych w pobliżu rzek jest bardziej restrykcyjny niż w WOCK i wynosi nie 20m, a 100m od brzegów rzek. Przedstawiono zalety wynikające z wprowadzenia przepisów ochronnych związanych z parkiem krajobrazowym: dedykowany personel do zadań kontrolnych i ochronnych, budżet na zadania ochronne, działalność edukacyjna związana z promocją postaw ekologicznych oraz ochrony środowiska, promocja turystyki. Pan Dyrektor zapewniał również, że nie będzie ograniczana dotychczas prowadzona działalność gospodarcza na przedmiotowych terenach (głównie rolnicza). Proponowany przebieg parku nie zmienia również aktualnie obowiązującego przeznaczenia gruntów, które miałyby wejść w jego obszar. Na przeważającym obszarze są to aktualnie tereny zieleni naturalnej (nieurządzonej), obszary zalewowe, łąki. Duża część postulowanego obszaru parku krajobrazowego jest obecnie objęta Miejscowymi Planami Zagospodarowania Przestrzennego i pozostaje wyłączona z zabudowy. Tereny nieobjęte planami są przeznaczone w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzenne Gminy Michałowice jako tereny zielone – również wyłączone z zabudowy.
W dalszej części spotkania przedstawiliśmy mapy graficzne prezentujące proponowany przebieg granic Parku Krajobrazowego Dolin Utraty i Raszynki.
Spotkaliśmy się z zarzutem, że prezentowana przez nas mapa różni się od wcześniej prezentowanej wersji. Rzeczywiście na etapie procedowania naszego wniosku przez Radę Gminy Michałowice pojawiły się pewne modyfikacje. W pierwotnym wniosku naszej inicjatywy uchwałodawczej w ogóle nie było mowy o dokładnej mapie. Podczas zbierania podpisów pod naszą inicjatywą informowaliśmy mieszkańców o tym, że wnioskujemy o objęcie ochrona bliskiego sąsiedztwa rzek Utraty – ze szczególnym uwzględnieniem jej rozlewisk, Raszynki oraz małego fragmentu rozlewisk rzeki Zimnej Wody w Nowej Wsi. Informowaliśmy również, że dokładny przebieg parku zostanie ustalony w procesie uzgodnienia pomiędzy Gminą a Sejmikiem Województwa i poprzedzony zostanie audytem środowiskowym, który wskaże, które tereny zasługują na ochronę parkową. Prezentowane przez nas mapy mają zatem charakter poglądowy i nie są ostatecznymi granicami proponowanego parku krajobrazowego.
Proponowany przez nas przebieg granic parku w zasadzie nie budził kontrowersji i sprzeciwów uczestników spotkania od samego Paszkowa aż do jazu w Pęcicach i stawów Pęcickich. Największe kontrowersje wzbudziła południowa część rzeki Raszynki od strony Pęcic. Jest to obszar, na którym nie ma uchwalonego planu zagospodarowania. Mieszkańcy Pęcic wyrazili zdecydowany sprzeciw przeciwko utworzeniu parku krajobrazowego na tych terenach, pomimo tego, że już dzisiaj obowiązują w tym miejscu podobne ograniczenia wynikające z przepisów o WOCK. Z wypowiedzi mieszkańców wnioskujemy, że zainteresowani są oni zachowaniem status quo — a wręcz, gdyby to było możliwe, zniesieniem obostrzeń WOCK i pełną swobodą zabudowy w tym miejscu. Wobec niedoskonałości ochrony wynikającej z przepisów o WOCK oraz znanych nam już z innych miejsc naszej gminy oczywistych przypadków degradacji terenów podmokłych (łąki przy Utracie w Paszkowie, łąki i tereny podmokłe w Nowej Wsi), odczytujemy to jako oczywiste wyrażenie intencji mieszkańców polegające na zabudowie tych terenów lub ich sprzedaży podmiotom zainteresowanym takimi inwestycjami.
Na spotkaniu podniesiono również zarzut, że inicjatywa parkowa jest obejściem polityki planistycznej Gminy Michałowice i swoistym wyręczeniem Rady Gminy w jednym z jej podstawowych obszarów działalności. Odpowiadamy: Inicjatywa utworzenia Parku Krajobrazowego Doliny Utraty i Raszynki ma na celu ochronę wartości kulturowych i przyrodniczych tych terenów. W żadnym razie nie rezygnujemy z uporządkowania spraw planistycznych. Wręcz domagamy się od Radnych Gminy Michałowice oraz Pani Wójt dokończenia planów zagospodarowania przestrzennego dla tych terenów i zabezpieczenia interesów wspólnoty mieszkańców Gminy Michałowice, oraz jasnego określenia terenów wyłączonych z zabudowy – z uwzględnieniem części południowej rzeki Raszynki i jej terenów zalewowych. Park Krajobrazowy nie zastąpi miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz, co warto podkreślić, same plany zagospodarowania nie zapewnią dostatecznej ochrony tych terenów – stąd postulujemy utworzenie Parku Krajobrazowego Doliny Utraty i Raszynki.
Ze strony obecnych na spotkaniu radnych padało niejednokrotnie pytanie do protestujących przeciwko parkowi krajobrazowemu mieszkańców, czy zgodziliby się na uchwalenie planu miejscowego, który tereny nad rzeką Raszynką wyłączyłby z zabudowy. Pytanie pozostało bez odpowiedzi. Z wypowiedzi zaś niektórych mieszkańców, jak wspominaliśmy już wcześniej, wyraźnie wybrzmiewała chęć zabudowy tych terenów.
Pytani byliśmy również, czy po ewentualnym ustanowieniu parku krajobrazowego planujemy udostępniać prywatne grunty na potrzeby turystyki lokalnej. Odpowiadamy: Ustanowienie parku krajobrazowego jako szczególnej formy ochrony przyrody na danym terenie nie zmienia stosunków własności poszczególnych obszarów. Dotychczasowy właściciel zachowuje prawo władania gruntem i wszelkie uprawnienia w stosunku do osób trzecich wynikające z ewentualnych jego naruszeń. Ewentualna lokalizacja np. punktów widokowych, ścieżek przyrodniczych wymagałaby wykupów gruntów – poprzedzonych uzgodnieniami z właścicielami.
Zarzucano nam również brak przeprowadzenia konsultacji społecznych z właścicielami nieruchomości, na których zlokalizowany miałby być proponowany park krajobrazowy. Przypomnieliśmy, że jako inicjatywa społeczna nie posiadamy bazy danych właścicieli gruntów. Nie zobowiązują nas również do takiej akcji konsultacyjnej żadne przepisy prawne. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby o naszej akcji dowiedziało się jak najwięcej mieszkańców naszej Gminy. Promowaliśmy naszą inicjatywę na licznych spotkaniach mieszkańców w okresie od maja do września 2023 roku. Regularnie publikowaliśmy treści na naszej stronie internetowej na FB oraz na forum mieszkańców Gminy Michałowice. Członkowie naszego komitetu pozostawali aktywni w tym zakresie również w swoich lokalnych grupach w poszczególnych miejscowościach. Poinformowaliśmy uczestników spotkania, że jako inicjatywa społeczna nie mamy żadnych uprawnień decyzyjnych w sprawie granic parku krajobrazowego oraz ostatecznego kształtu zakazów, oraz planów ochrony. Nasza inicjatywa, jeśli zostanie zatwierdzona przez Radę Gminy Michałowice, polega na rozpoczęciu procedury określania tych zasad i granic przez Sejmik Województwa Mazowieckiego w procedurze uzgodnieniowej z Gminą Michałowice (Rada). Na tym etapie zapewne wystąpią szersze etapy konsultacyjne z mieszkańcami.
Nadal chcemy dążyć do objęcia naszych najcenniejszych przyrodniczo terenów ochroną parku krajobrazowego. Jednocześnie będziemy domagać się objęcia planami zagospodarowania przestrzennego tych terenów proponowanego obszaru parku krajobrazowego, które dzisiaj jeszcze tymi planami objęte nie są oraz wyłączenia ich z zabudowy. Wymaga tego strategiczny interes większości mieszkańców naszej Gminy, wymaga tego interes samej jednostki uchwalającej takie plany. W przeciwnym razie czeka nas postępująca degradacja naszego krajobrazu, spadek komfortu życia i zmniejszająca się bioróżnorodność całej okolicy.
